Okultyzm w sztuce

„Czarne obrazy” (Pinturas negras) są najbardziej zagadkowymi dziełami Goi. Jest to seria czternastu olejnych malowideł wykonanych na tynku w jadalni i w salonie. Technika ta, ze względu na szybkie wysychanie farby, pozwalała malować w sposób spontaniczny i nanosić poprawki. Obrazy te oddają nastrój malarza. Badania prowadzone nad ścianami pokrytymi obrazami wykazały, że w pierwotnym cyklu były to zdecydowanie radośniejsze kompozycje ze scenami tańca.

„Czarne obrazy” ściśle wiązały się ze stanem ducha i zdrowia artysty. Pierwsze objawy choroby wpłynęły na powstanie „Kaprysów”. Natomiast na skutek nawrotu choroby artysta popadł w pesymizm. W owych latach Goyę trapiła niepewność polityczna oraz zawodowa. Refleksje nad życiem zaowocowały cyklem grafik, ujętych tytułem Disparates, który można przetłumaczyć jako Szaleństwa lub Przysłowia (1816-1823). Był to ostatni, wyjątkowy zbiór rycin, składający się z dwudziestu pięciu prac. Grafiki z cyklu „Szaleństwa” są pokrewne tematowi z cyklu „Kaprysy”. Człowiek jest w nich przedstawiony jako istota słaba, głupia, powierzchowna, ulegająca najbardziej szalonym instynktom i przeróżnym wizjom.

„Kuchnia czarownic” (lub „Przemiana czarowników”) jest dziełem pochodzącym z owej czarnej serii. Na obrazie znajduje się mężczyzna, którego widzimy dokładnie w momencie przemiany w psa. Jednak nie tylko ta postać przyciąga uwagę. Całe płótno roi się od upiornych elementów, takich jak talizmany z kości wiszące na sznurze czy czarna bestia lecąca na miotle. Sposób operowania światłem przez Goyę oraz sam temat budzi grozę. Dziwna, niesamowita poświata otaczająca postacie na obrazie przywodzi na myśl diabelskie, magiczne promieniowanie. Niezwykłe jest to, że Goya zamieścił w swoim obrazie również postacie męskie, co świadczy o tym, ze magią mogą pałac się zarówno kobiety i jak i mężczyźni.

Historia ludzkości od początków najbardziej naszych prymitywnych przodków liczy sobie około 4 mln lat. Wszystko uległo zmianie poczynając od budowy ciała a kończąc na ciągle rozszerzającej się wiedzy. Okazuje się jednak, że wiedza tajemna, duchy i potwory towarzyszyły człowiekowi od samych jego początków aż pod dziś dzień i prawdopodobnie już z człowiekiem zostaną do końca jego historii. Przez stulecia zmieniał się jedynie sposób ich ukazywania, ich kształt oraz znaczenie dla całego społeczeństwa.

Można pokusić się o hipotezę, że okultyzm był pierwotnym motorem rozwoju. Pierwszym czynnikiem, który zapoczątkował rozwój społeczeństwa, religii oraz nauki.

Podsumowując należy jeszcze pamiętać, że okultyzm sam w sobie nigdy nie był ani zły ani dobry, lecz był po prostu odzwierciedleniem duszy ludzkiej.

galeria obrazów

Bibliografia:

-O sztuce, Gombrich, wyd. Arkady, Warszawa 1997

-Geniusze malarstwa – Goya, Rapelli Paola, wyd. Arkady, Warszawa 1998

-Magia niejedno ma imię, Późniak Stefan

-Okultyzm w sztuce, Owen S. Rachleff, wyd. penta, Warszawa 1993

-Ludy Świata, Mirella Ferrera, WARBUD S.A, 2004

-Repetytorium z historii, Bergmann Olaf, wyd. Skrypt, Warszawa 2005